Số #10, tuần 28/2026 (06/07 đến 10/07)
Tuần này tôi định mở bài bằng Bitcoin. Đọc hết bốn ngày tin, tôi đổi ý. Tin đọng lại lâu nhất là về một đồng tiền bản tin này ít khi nhắc: đồng Yên Nhật.
Hồi soạn báo cáo cho Tổng giám đốc, tôi quen một nguyên tắc: tuần nào số liệu trông êm quá, tuần đó nên mở thêm một tab để xem bên dưới. Tuần này có ba chỗ như vậy.
Phần 1: AI. Việt Nam được dự báo tăng nhanh, còn người Mỹ thì lo
Thị trường AI Việt Nam được dự báo tăng khoảng 39% mỗi năm đến năm 2031. FPT, Viettel, Vingroup đẩy mạnh AI nội địa, từ chatbot, thị giác máy tính đến an ninh mạng, và có cả một quỹ phát triển AI quốc gia. Nếu con số đúng, quy mô thị trường gấp đôi sau chưa đầy hai năm.
Ở phía bên kia thế giới, một khảo sát cho thấy 65% người Mỹ lo ngại về vai trò ngày càng lớn của AI, nhiều hơn tỷ lệ người thấy hào hứng.
Về luật, Illinois ký một đạo luật an toàn AI khá nghiêm: các mô hình lớn phải báo cáo rủi ro thảm họa và chịu kiểm toán bên thứ ba hằng năm, dù đến năm 2028 mới có hiệu lực. Ở nhà, Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025 đã có hiệu lực từ tháng 3 năm nay, có phân loại rủi ro, cấm deepfake, yêu cầu watermark cho nội dung AI, và một sandbox thử nghiệm cho doanh nghiệp.
Trên X, một chủ đề lặp lại nhiều ngày: hiểu AI hoạt động thế nào quan trọng hơn kỹ năng viết câu lệnh. Anthropic còn khuyên một điều ngược trực giác: đừng viết prompt dài chi tiết từng bước, hãy đưa mục tiêu, lý do, rồi để mô hình tự lặp với một bước kiểm tra.
Tường nghĩ gì
Tăng trưởng nhanh và lo lắng nhiều thường đi cùng nhau, chỉ là ở hai giai đoạn khác nhau. Việt Nam đang ở đoạn hào hứng, Mỹ đã sang đoạn thấy cái giá: việc làm, deepfake, an ninh. Không nên hoảng vì 39%, cũng không nên chỉ ăn mừng. Nhìn xem người đi trước đang lo gì để chuẩn bị trước.
Lời khuyên của Anthropic thì tôi thấy rất giống cách giao việc cho một trợ lý giỏi. Sếp tôi ngày trước không bao giờ dặn từng bước. Ông nói cần gì, để làm gì, khi nào thì xong, và tôi tự lo phần còn lại. Đội trợ lý AI của Chạm Phát cũng được giao việc theo cách đó, kèm một bước duyệt ở cuối.
Phần 2: Kinh tế. Fed giữ nguyên, nhưng tin đáng nhớ là Nhật Bản
Fed giữ lãi suất ở 3,5% đến 3,75%, dự báo chỉ cắt một lần trong cả năm 2026, lạm phát được dự báo lên 2,7%, cao hơn mục tiêu quen thuộc.
Tin đáng nhớ hơn: đồng Yên vừa suy yếu mạnh nhất so với đô la Mỹ trong gần 40 năm. Nợ chính phủ Nhật đã vượt 250% GDP. Có nguồn cảnh báo khủng hoảng tài chính từ đây có thể lan sang Mỹ và toàn cầu.
Ở Việt Nam, xuất khẩu sáu tháng đầu năm tăng mạnh, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần 550 tỷ USD. Nhập siêu cũng tăng, khoảng 16,65 tỷ USD. Vốn đầu tư toàn xã hội tăng gần 13%, một con số tích cực khi nhiều nơi khác đang chững lại.
Tường nghĩ gì
Tôi không rành kinh tế Nhật nên sẽ không đoán chuyện gì xảy ra tiếp. Nhưng 250% GDP là con số lớn hơn nhiều so với những gì ta hay nghe về nợ công Mỹ hay châu Âu, ở một nền kinh tế lớn thứ tư thế giới từng là mẫu mực về ổn định. Theo dõi để không bất ngờ, không phải để hoảng. Tôi cũng nhận ra mình hay chỉ đọc tin Mỹ và Việt Nam. Đồng Yên nhắc rằng tiền trong túi mình có thể bị chạm tới từ những nơi mình ít nhìn.
Phần 3: Bitcoin. Lên rồi giữ
Bitcoin đi lên chậm. Giữa tuần vượt 64.000 USD, tuần tăng mạnh nhất kể từ tháng 3, rồi hạ nhiệt về vùng 61.000 đến 63.000 USD. Dòng vốn ETF quay lại, dù vẫn được mô tả là mong manh.
Chi tiết đáng chú ý hơn giá: MicroStrategy, công ty của Michael Saylor nổi tiếng với chiến lược tích lũy Bitcoin, bán ra 3.588 BTC trong tuần, tương đương hơn 200 triệu USD. Thị trường vẫn ổn định, chủ yếu nhờ dòng tiền ETF bù lại.
Chính phủ Mỹ vẫn đang đánh giá cấu trúc cho một quỹ dự trữ Bitcoin chiến lược, phối hợp giữa Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và Bộ Thương mại, chưa có gì hoàn tất. Ripple được cấp giấy phép đầy đủ theo khung MiCA tại Luxembourg, hoạt động được trên toàn khu vực kinh tế châu Âu. Ở Việt Nam, mức độ người dùng tham gia tài sản số vẫn xếp top ba, bốn thế giới theo một số thống kê, trong khi khung pháp lý cho sàn thí điểm còn đang hoàn thiện.
Tường nghĩ gì
Một công ty biểu tượng cho niềm tin dài hạn bán hàng trăm triệu USD Bitcoin, và thị trường gần như không phản ứng. Tôi đọc được hai cách: thị trường đã đủ lớn để không hoảng vì một người bán, hoặc phản ứng chỉ đến muộn. Tôi chưa biết cách nào đúng và không cố đoán. Đây là góc nhìn cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư.
Điều tôi mang theo tuần này
AI Việt Nam tăng nhanh che đi nỗi lo việc làm. Lãi suất Fed đứng yên che đi một đồng tiền đang rung mạnh ở phía bên kia địa cầu. Giá Bitcoin giữ vững che đi lệnh bán từ chính người tin nó nhất. Bề mặt càng bình thản, càng đáng nhìn xuống bên dưới một chút.
Việc làm ngay được: lần tới giao một việc cho trợ lý AI, đừng viết hướng dẫn từng bước. Viết ba dòng: cần kết quả gì, để làm gì, và bạn sẽ kiểm tra bằng cách nào. So kết quả với cách cũ của bạn. Muốn dựng cả đội trợ lý theo kiểu giao việc này, xem 2 buổi tối dựng đội trợ lý AI.
