Số #6, tuần 24/2026 (08/06 đến 14/06)
Hồi làm trợ lý Tổng giám đốc, tôi có thói quen đọc hồ sơ từ cuối lên. Phần đầu bao giờ cũng là con số đẹp để trình bày. Phần phụ lục ở cuối mới là chỗ người ta ghi những điều thật sự quan trọng mà ít ai đọc tới.
Tuần này có hai chi tiết nằm đúng kiểu phụ lục như thế. Một là trong hồ sơ niêm yết của SpaceX có dòng ghi họ đang giữ 18.712 BTC. Hai là tại WWDC, Apple chọn tô phở gà Hà Nội để minh hoạ tính năng AI mới. Còn sợi chỉ nối mọi tin trong tuần thì gói trong một cụm: tiền đang đắt.
Phần 1: AI tuần này. SpaceX lên sàn, hai ông lớn AI xếp hàng sau
SpaceX IPO và 18.712 BTC ít người nhắc
SpaceX vừa IPO thành công với định giá 1,77 nghìn tỷ USD, vốn hoá thứ 8 toàn cầu. Trong hồ sơ S-1, họ công khai đang giữ 18.712 BTC, giá mua trung bình khoảng 35.300 USD, hiện trị giá hơn 1,18 tỷ USD.
Ai cũng đang nói về tên lửa, Starlink và mức định giá kỷ lục, nên dòng này bị lấp. Nhưng nó cho thấy một doanh nghiệp có dòng tiền mạnh chọn giữ Bitcoin làm tài sản dự trữ, và nhà đầu tư mua cổ phiếu SpaceX cũng gián tiếp chạm vào Bitcoin. Những bước kiểu này không đẩy giá ngay, nhưng tích luỹ dần thành cầu thật.
Anthropic và OpenAI chuẩn bị IPO
Anthropic, công ty làm Claude, được định giá gần 1.000 tỷ USD. OpenAI đã nộp hồ sơ bí mật ở mức hơn 850 tỷ USD. Hai công ty chưa có lợi nhuận bền vững, cộng lại gần 1.850 tỷ USD vốn hoá kỳ vọng.
Cùng tuần, Anthropic ra mắt Claude Fable 5, model mạnh nhất của họ tới nay, và công bố Claude đang viết hơn 80% code nội bộ, giúp năng suất kỹ sư tăng khoảng 8 lần. Người ta gọi hiện tượng này là AI tự cải thiện AI (recursive self-improvement), nghe vừa hấp dẫn vừa hơi rợn. Cùng lúc, MIT công bố biểu đồ những công việc AI có thể thay thế, còn tạp chí Fortune giật tít về một cuộc suy thoái cho lao động văn phòng.
Phở gà trên sân khấu Apple
Tại WWDC 2026, Apple demo tính năng AI mới bằng hình ảnh Hà Nội, dùng phở gà để minh hoạ phân tích dinh dưỡng và hỗ trợ viết. Siri được đại tu sâu, hợp tác với Google Gemini, chạy trên chip Nvidia trong hệ thống điện toán đám mây riêng tư.
Thấy Việt Nam trên slide của Apple, tôi vui thật. Nhưng cũng tự nhắc: được chọn làm hình minh hoạ khác với được chọn làm người xây ra công nghệ. Khoảng cách đó vẫn còn xa.
Trong nước
FPT ra mắt nền tảng AI cho ngành dầu khí, đánh giá xi măng giếng dầu với độ chính xác 79%. Và lần đầu có vụ khởi tố liên quan đến việc dùng AI sao chép thiết kế áo dài. Chuyện bản quyền thời AI đã vào tới phòng xử án Việt Nam, sớm hơn nhiều người nghĩ.
Tôi nghĩ gì
AI càng tự viết code, tự sửa lỗi giỏi, thì giá trị của việc chỉ biết gõ câu lệnh càng giảm. Thứ còn lại là phán đoán: đặt đúng câu hỏi, hiểu nghề đủ sâu để biết AI đang đúng hay sai. Tuần này trên X, người ta bàn nhiều về “loop engineering”, tức là thiết kế quy trình để AI tự lặp và tự sửa. Rất giống nghề trợ lý cũ của tôi: người giỏi nhất văn phòng là người dựng được quy trình để email đi đúng người, đúng lúc, có người duyệt. Với đội trợ lý AI cũng vậy.
Phần 2: Kinh tế. Lạm phát Mỹ nóng lại, Fed lùi bước
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 của Mỹ lên khoảng 4,2% so với cùng kỳ, cao nhất 3 năm, chủ yếu vì chi phí năng lượng khi căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu. Goldman Sachs dời dự báo Fed cắt lãi suất sang giữa năm 2027, trong khi thị trường trước đó còn mong cuối 2026. Báo cáo việc làm mạnh hơn dự kiến với 172.000 việc làm mới, càng cho Fed lý do giữ lãi suất cao lâu hơn.
Lãi suất Mỹ cao kéo dài thì USD mạnh, tiền chảy về Mỹ thay vì vào cổ phiếu công nghệ hay crypto, và tỷ giá USD/VND vẫn chịu áp lực. Châu Âu không khá hơn: lạm phát khu vực đồng Euro lên 3,2%, Hàn Quốc cao nhất 26 tháng, IMF nói khu vực đồng Euro tăng trưởng yếu hơn.
Việt Nam vẫn là điểm sáng. PMI tháng 5, chỉ số đo sức khoẻ ngành sản xuất, tăng lên 52,8 điểm, trên 50 nghĩa là đang mở rộng. Kinh tế xanh được dự báo mở ra 80 tỷ USD đến 2030. Chính phủ giữ mục tiêu tăng trưởng hai con số với khu vực tư nhân làm động lực chính. Có chuyên gia cho rằng AI và công nghệ sẽ đóng góp tới 3 trên 10 đồng GDP trong tương lai.
Tôi nghĩ gì
Lạm phát do năng lượng nghe như chuyện tạm thời, nhưng nếu xung đột Trung Đông kéo dài, nó thành chuyện cấu trúc. Khi Fed phải giữ lãi suất cao tới 2027, cả logic tiền rẻ nuôi AI và crypto suốt hai năm qua bị đem ra thử. Tiền đắt sẽ lộ ra công ty nào có lợi nhuận thật, công ty nào sống bằng kỳ vọng. Với doanh nghiệp một người, lúc tiền đắt thì chi phí cố định càng mỏng càng dễ thở.
Phần 3: Bitcoin. Tuần tệ nhất kể từ 2024
Phần này là góc nhìn cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư.
Đầu tuần BTC thủng mốc 60.000 USD, giảm khoảng 15% trong tuần, mức tệ nhất kể từ 2024. Ethereum còn nặng hơn, mất khoảng 17%. Cuối tuần BTC hồi về 63.000 đến 63.500 USD, tăng 2,5-3% trong ngày cuối.
Nguyên nhân là dòng tiền chứ không phải một tin xấu riêng lẻ. Các quỹ ETF Bitcoin tại Mỹ bị rút khoảng 5,75 tỷ USD kể từ giữa tháng 5. Lãi suất cao, USD mạnh, tổ chức lớn rút khỏi tài sản rủi ro, và crypto bị bán trước. Tỷ lệ Bitcoin trong tổng vốn hoá crypto (BTC dominance) tăng lên khoảng 59%: khi sợ, tiền rời altcoin chạy về Bitcoin trước.
Ngược dòng vẫn có người mua. Strategy mua thêm 1.550 BTC, nâng tổng nắm giữ lên 845.256 BTC. Circle ra mắt cirBTC trên Ethereum. Tether dẫn vòng gọi vốn 1,4 tỷ USD cho công ty robot Neura, để tích hợp ví crypto vào robot hình người. Ở Việt Nam, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nói crypto và tài sản token hoá là chìa khoá cho kinh tế số, đồng thời khởi động chương trình thí điểm 5 năm. Tiềm năng token hoá tài sản thật được ước tính 70-80 tỷ USD đến 2030.
Tôi nghĩ gì
Khi giá lên, người ta nói về tự do tài chính. Khi giá giảm 15% trong một tuần, cũng những người đó nói về thị trường gấu. Tài sản không đổi bản chất sau bảy ngày, chỉ có cảm xúc của người cầm nó đổi. Cách tôi học được từ nghề trợ lý là tách quyết định ra khỏi lúc nóng: mọi việc lớn đều phải có tờ trình viết sẵn từ trước, đến lúc biến động chỉ việc mở ra đối chiếu, không quyết theo bảng giá.
Điều tôi mang theo tuần này
Lãi suất cao đang siết tiền toàn cầu. Tiền đắt làm crypto đau, làm thị trường dè dặt, và sẽ là phép thử cho định giá nghìn tỷ của các công ty AI. Nhưng công nghệ vẫn tiến: Claude viết 80% code của Anthropic, Apple đưa AI vào từng chiếc iPhone, Việt Nam lên sân khấu công nghệ toàn cầu bằng một tô phở gà. Bong bóng tài chính và tiến bộ công nghệ là hai chuyện khác nhau, dù hay bị gộp làm một. Định giá có thể sụp, công nghệ thật thì ở lại.
Việc làm được ngay: chọn một việc lặp lại trong tuần của bạn, giao cho AI làm thử một lần, rồi tự duyệt kết quả. Đứng về phía người dùng được công nghệ, thay vì phía người trả giá quá cao cho kỳ vọng. Tuần tới tôi sẽ theo dõi kỳ họp Fed và xem BTC có giữ được vùng 60.000 USD không.
