Giả sử có một chủ tiệm bánh nhỏ ngồi trước người tư vấn thành lập doanh nghiệp. Chị bán bánh online, tối tối hướng dẫn vài người quen dùng AI để trả lời khách, và muốn gộp cả hai vào chung một công ty. Người tư vấn hỏi một câu tưởng rất dễ: “Chị kinh doanh gì để em chọn mã ngành?”. Chị kể một mạch. Người tư vấn lật bảng mã ngành nghề, không thấy ô nào vừa với câu chuyện đó.
Tôi nghĩ nhiều người đang muốn làm doanh nghiệp một người (DNMN, hay OPC, One Person Company) sẽ gặp đúng khoảnh khắc này. Ý tưởng thì rõ trong đầu. Nhưng để nó đứng được trên giấy, cần thêm vài thứ rất cụ thể.
Nhà nước đã gọi tên mô hình, mã ngành thì chưa
Nghị quyết 86/NQ-CP ban hành tháng 4/2026 mô tả OPC là mô hình một cá nhân dùng AI và công cụ số để tự đảm nhiệm toàn bộ việc vận hành một doanh nghiệp. Con số 1 triệu doanh nghiệp một người đến năm 2030 là mục tiêu Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra khi triển khai, không nằm trong thân Nghị quyết. Dù vậy, đây là lần đầu một văn bản cấp nhà nước nhìn nhận kiểu làm việc này.
Có điều, gọi tên một mô hình chung khác xa với gọi tên công ty cụ thể của bạn. Phần đó không ai làm hộ được.
Bộ hồ sơ thực tế gồm những gì
Với loại hình công ty TNHH một thành viên, bộ hồ sơ cơ bản thường có bốn thứ:
- Mẫu số 2: giấy đề nghị đăng ký thành lập công ty TNHH một thành viên.
- Mẫu số 10: danh sách chủ sở hữu hưởng lợi.
- Điều lệ công ty.
- Giấy ủy quyền, nếu bạn nhờ đơn vị khác nộp thay.
Tôi thích loại hình này vì nó nói đúng bản chất của doanh nghiệp một người: một người đứng tên, một người chịu trách nhiệm. Nếu tự làm, chi phí ban đầu khoảng 3 đến 4 triệu đồng: phí công bố nội dung đăng ký khoảng 100 nghìn, khắc dấu từ 200 đến 450 nghìn, chữ ký số từ 1,5 đến 3 triệu mỗi năm, hóa đơn điện tử từ 935 nghìn đến 2 triệu. Không phải khoản đầu tư quá lớn, cả về tiền lẫn thời gian.
Khung 4 bước: Chọn, Ghi, Gỡ, Giữ
Năm năm làm trợ lý cho Tổng giám đốc dạy tôi một điều: hồ sơ nào cũng chạy nhanh hơn khi người soạn hiểu đúng mình đang làm gì. Tôi gói lại thành bốn bước.
- Chọn. Chốt mô hình trước khi chốt giấy. Một công ty với hai mảng bổ trợ nhau, hay hai công ty riêng? Chọn sai từ đầu thì mã ngành, điều lệ đều phải làm lại.
- Ghi. Viết ra một trang mô tả những gì bạn đã làm và định làm. Người tư vấn, kế toán hay đội trợ lý AI của bạn đọc vào là hiểu, không phải đoán.
- Gỡ. Tìm điểm nghẽn thật. Ở giai đoạn này, điểm nghẽn thường nằm ở bộ hồ sơ pháp lý, chưa phải ở nội dung hay khách hàng. Chưa có nó, mọi thứ vẫn chỉ là dự định.
- Giữ. Làm đúng luật ngay từ đầu, kể cả khi đang chạy rất nhanh.
Về bước Giữ, có hai câu chuyện công khai đáng nhớ. Ông Gallagher, người sáng lập Medvi, đạt 401 triệu đô doanh thu năm đầu và năm nay đặt mục tiêu 1,8 tỷ đô. Cùng năm đó, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ gửi thư cảnh báo công ty vì quảng cáo sai sự thật. Còn Zhao Ruolan, một kỹ sư ở Hàng Châu bỏ việc để tự làm app, rút thời gian ra tính năng mới từ 7 đến 8 ngày xuống còn 1 ngày. Tốc độ của cả hai đều thật. Nhưng tốc độ không thay được giấy tờ đúng luật. Thiếu thì sớm muộn cũng phải trả giá.
Mã ngành: chọn gần nhất, bổ sung sau
Quay lại chủ tiệm bánh ở đầu bài. Cách xử lý thường gặp là chọn vài mã ngành gần nhất với việc đang làm, chấp nhận bổ sung khi mảng mới rõ hình hài hơn. Không cần chờ có ô vừa khít mới đăng ký.
Giấy tờ xong, việc vận hành mới bắt đầu
Có pháp nhân rồi, câu hỏi tiếp theo là ai làm những việc lặp lại mỗi ngày: trả lời khách, soạn báo giá, nhắc lịch, tổng hợp số liệu cuối tuần. Với doanh nghiệp một người, câu trả lời của tôi là một đội trợ lý AI làm được việc, còn bạn giữ phần duyệt và quyết định. AI soạn nhanh, nhưng không thay bạn chịu trách nhiệm trước pháp luật, nên chữ ký cuối cùng vẫn là của bạn.
Muốn đọc kỹ hơn về khung pháp lý, bạn xem bài Nghị quyết 86/NQ-CP và câu hỏi về doanh nghiệp một người. Muốn trao đổi với những người đang làm cùng việc, ghé Chạm Ý Tưởng.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Trước khi gọi cho đơn vị tư vấn, hãy viết ra ba dòng: mình bán gì, bán cho ai, và mình có sẵn sàng đứng tên chịu trách nhiệm cho nó không. Trả lời được ba dòng đó thì tờ mã ngành chỉ còn là chuyện thủ tục.
Về thành lập doanh nghiệp chị Tường nên cân nhắc vì nó phức tạp. Anh có thể thuê dịch vụ kế toán làm nhưng chưa chắc đã ổn, cần chỗ đủ uy tín để làm.
Hai năm nay tình hình thuế má kinh khủng lắm.
Còn khung pháp lý cho mô hình OPC cũng không nên kỳ vọng quá nhiều vì nó còn ăn theo 1 đống luật nữa.
Làm hộ kinh doanh thì đơn giản hơn nhưng cũng khá phức tạp cho người mới. Vẫn phải nhờ dịch vụ họ làm cho.
Rất thích tư duy và các bài viết của anh rất hay.